Ι. Πανάρετος, Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στην ΕΕ

Βρυξέλλες , 25 Νοεμβρίου 2009
Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στην ΕΕ: έχουν σημειωθεί σημαντικά επιτεύγματα, αλλά πρέπει ακόμη να γίνουν πολλά
Παρά τη γενική βελτίωση που παρατηρείται στην ΕΕ στους τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, η πρόοδος είναι πολύ αργή, πράγμα που σημαίνει ότι οι περισσότεροι μεταρρυθμιστικοί στόχοι που είχαν τεθεί για το 2010 δεν θα επιτευχθούν. Η οικονομική επιβράδυνση καθιστά επείγουσα την ανάγκη για μεταρρυθμίσεις και συνεχείς στοχευμένες επενδύσεις στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι βασικές οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις. Αυτά είναι τα βασικά συμπεράσματα δύο εκθέσεων σχετικά με την πρόοδο των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων και την ευρωπαϊκή συνεργασία, τις οποίες παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σήμερα.
Ο ευρωπαίος επίτροπος Εκπαίδευσης, Κατάρτισης, Πολιτισμού και Νεολαίας, κ. Maroš Šefčovič, δήλωσε τα εξής: « Η μεταρρύθμιση των εκπαιδευτικών συστημάτων στην ΕΕ έχει διανύσει πολύ δρόμο, αλλά δεν πρέπει να χάσουμε τώρα τη δυναμική μας. Ειδικότερα, χρειαζόμαστε περισσότερες και καλύτερες επενδύσεις στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, έτσι ώστε οι Ευρωπαίοι αφενός να είναι καλύτερα προετοιμασμένοι στην προσπάθειά τους να βρουν δουλειά και αφετέρου να αυξήσουν σε μακροπρόθεσμο επίπεδο την ικανότητά τους να καινοτομούν.»
1. Έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την πρόοδο για την επίτευξη των στόχων της Λισαβόνας όσον αφορά την εκπαίδευση και την κατάρτιση – Δείκτες και σημεία αναφοράς, 2009.
Αυτή η ετήσια έκθεση εξετάζει την πρόοδο που επιτέλεσαν τα κράτη μέλη το 2010 σε σχέση με πέντε βασικά σημεία αναφοράς για την εκπαίδευση και την κατάρτιση .
* Αν και επιτελέστηκε πρόοδος, τέσσερα από τα πέντε σημεία αναφοράς (στόχοι) που είχαν τεθεί για το 2010 είναι πιθανό να μην επιτευχθούν. Επιτεύχθηκε μόνο ο στόχος για την αύξηση του αριθμού πτυχιούχων στα μαθηματικά, τις φυσικές επιστήμες και την τεχνολογία. Τρεις στόχοι δεν επιτεύχθηκαν, παρά την πρόοδο που σημειώθηκε: η συμμετοχή των ενηλίκων στη διά βίου μάθηση, η μείωση του ποσοστού των μαθητών που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο και η αύξηση του αριθμού των νέων που ολοκληρώνουν την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Για έναν από τους στόχους η κατάσταση χειροτέρευσε σε σχέση με το 2000. Πρόκειται για την επίδοση των 15χρονων νέων στην ανάγνωση.
* Το θετικό είναι ότι αυξήθηκε ο αριθμός των πολύ μικρών παιδιών στην εκπαίδευση. Αυξήθηκε επίσης η συνολική συμμετοχή στην αρχική εκπαίδευση και βελτιώθηκαν τα επίπεδα εκπαίδευσης των πολιτών της ΕΕ γενικά. Ο αριθμός των ενηλίκων εργασιακής ηλικίας (25 – 64 ετών) με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο μειωνόταν κατά περισσότερο από ένα εκατομμύριο ετησίως από το 2000 και μετά. Ωστόσο, η κατηγορία αυτή εξακολουθεί να αριθμεί 77 εκατομμύρια ενηλίκους ή ποσοστό περίπου 30% για την ΕΕ συνολικά.
* Άλλοι τομείς στους οποίους σημειώθηκε πρόοδος είναι η εκμάθηση ξένων γλωσσών στα σχολεία και η κινητικότητα των φοιτητών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η οποία αυξήθηκε κατά περισσότερο από 50% από το 2000.
2. Σχέδιο κοινής έκθεσης προόδου 2010 σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος εργασίας «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2010»
Αυτή η ανά διετία εκδιδόμενη έκθεση, η οποία βασίζεται σε στοιχεία που διαβιβάζονται από τα κράτη μέλη και εκδίδεται από κοινού από το Συμβούλιο Παιδείας και την Επιτροπή, αξιολογεί τη συνολική πρόοδο και καθορίζει τις προτεραιότητες για το μέλλον της συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Η συγκεκριμένη κοινή έκθεση δίνει έμφαση στην παροχή των βασικών ικανοτήτων σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης και κατάρτισης. Οι κύριες διαπιστώσεις είναι οι εξής:
* Πολλές χώρες χρησιμοποιούν το ευρωπαϊκό πλαίσιο βασικών ικανοτήτων ως σημείο αναφοράς για τη σχολική μεταρρύθμιση. Μολονότι έχει σημειωθεί ικανοποιητική πρόοδος στην προσαρμογή των σχολικών προγραμμάτων σπουδών, πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά για την υποστήριξη των ικανοτήτων των εκπαιδευτικών, την επικαιροποίηση των μεθόδων αξιολόγησης και την εισαγωγή νέων τρόπων οργάνωσης της μάθησης. Η σημαντικότερη πρόκληση είναι να εξασφαλιστεί ότι όλοι οι «μαθητές» (με την ευρεία έννοια του όρου) ωφελούνται από καινοτόμες μεθοδολογίες, συμπεριλαμβανομένων των μειονεκτούντων και εκείνων που βρίσκονται στην επαγγελματική εκπαίδευση, την εκπαίδευση ενηλίκων και την τριτοβάθμια εκπαίδευση.
* Άλλες προκλήσ εις περιλαμβάνουν: υλοποίηση της διά βίου μάθησης, αύξηση της κινητικότητας, μεγαλύτερο «άνοιγμα» της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και προσαρμογή τους στις ανάγκες της αγοράς εργασίας και της κοινωνίας. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην ανάπτυξη σχέσεων συνεργασίας μεταξύ του κόσμου της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, αφενός, και του κόσμου της εργασίας, αφετέρου.
* Το επίπεδο επένδυσης ανά σπουδαστή αυξήθηκε από το 2000 σε όλα τα εκπαιδευτικά επίπεδα. Ωστόσο, η αύξηση των δαπανών ανά σπουδαστή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ήταν χαμηλότερη απ’ ό,τι σε άλλους τομείς. Τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να επενδύουν κατά μέσον όρο πάνω από 10.000 ευρώ ετησίως περισσότερο ανά σπουδαστή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για να φτάσουν στα επίπεδα των ΗΠΑ (σχεδόν 200 δισεκατομμύρια ευρώ περισσότερο ετησίως). Η διαφορά προκύπτει κυρίως από τα επίπεδα ιδιωτικών επενδύσεων στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης των ΗΠΑ.
Τι μέλλει γενέσθαι;
Η κοινή έκθεση θα υποβληθεί στο Συμβούλιο Παιδείας στις 26 Νοεμβρίου 2009, έτσι ώστε να εγκριθεί επίσημα από το εν λόγω Συμβούλιο τον Φεβρουάριο του 2010. Τα βασικά μηνύματα θα χρησιμεύσουν ως συμβολή στη συζήτηση σχετικά με τη μελλοντική στρατηγική της ΕΕ για την ανάπτυξη και την απασχόληση στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2010 .
Για περισσότερες πληροφορίες:
MEMO /09/520 : Συχνές ερωτήσεις: Έκθεση σχετικά με την πρόοδο στην εφαρμογή του προγράμματος εργασίας «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2010»
Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Πρόοδος για την επίτευξη των στόχων της Λισαβόνας όσον αφορά την εκπαίδευση και την κατάρτιση – Δείκτες και σημεία αναφοράς, έκθεση 2009:
http :// ec . europa . eu / education / lifelong - learning - policy / doc 1951_ en . htm
Κοινή έκθεση προόδου του Συμβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος εργασίας «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2010»
http://ec.europa.eu/education/lifelong-learning-policy/doc1532_en.htm
Φυλλάδιο: 5 σημεία αναφοράς για την εκπαίδευση στην Ευρώπη [με στοιχεία ειδικά για κάθε χώρα] :
http :// ec . europa . eu / education / lifelong - learning - policy / doc / benchmarks _ en . pdf
Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Ευρωπαϊκή στρατηγική και συνεργασία στην εκπαίδευση και την κατάρτιση :
http://ec.europa.eu/education/lifelong-learning-policy/doc28_en.htm